Ik bel met vriendin A in Nederland. We praten onder andere over de Nederlandse taal, die steeds meer vervuild wordt door Engelse woorden en uitdrukkingen. Dit naar aanleiding van een opiniestuk in het NRC: Engelse dominantie aan Nederlandse universiteiten is cultureel imperialisme.

Een uur daarna ben ik op een verjaardagsborrel. De jarige is een Nederlander, hij wordt 85. Met zijn vrouw woont hij al ruim dertig jaar in Portugal. Dit stel is buitengewoon goed geïntegreerd en op dat gebied echt mijn voorbeeld. Ze hebben een goed contact met buren en dorpsgenoten, zijn actief in het verenigingsleven en in de lokale politiek, maar kennen ook veel buitenlanders die hier wonen.

Verjaardagen en feesten zijn daardoor altijd een meertalig gebeuren. Het gezelschap is dit keer als volgt samengesteld: Nederlanders (6), Portugezen (6) en Engelsen (3). Allemaal, op één Nederlandse logé na, al jarenlang wonend in Portugal.

Een klein gezelschap, waar je al gauw een gesprek hebt met zo ongeveer de helft. Aan mijn kant van de tafel zijn dat twee Engelsen, één Portugees en vier Nederlanders. Het hele gesprek gaat in het Engels.

Buitengesloten

P, de Portugees, toch al zwijgzaam en verlegen, spreekt geen Engels en kan dus niets van het gesprek volgen. M, de Nederlandse logé, spreekt geen Portugees, verstaat redelijk Engels, maar spreekt het niet voldoende – vindt hij zelf – om aan het gesprek mee te doen. Zo sluiten we dus twee mensen buiten.

Ik voel mij daar ongemakkelijk bij. In dit geval is er eigenlijk geen bevredigende oplossing voor iedereen: er is geen taal die iedereen spreekt. De enige oplossing is om als het nodig is wat te vertalen.

Zonder de Nederlandse logé, een situatie die ook vaak voorkomt, zou de voertaal Portugees moeten zijn. Het gezelschap bestaat immers uit mensen die in Portugal wonen. Ik verwacht dat die op zijn minst een beetje Portugees spreken.

‘De Engelse dominantie [aan de Nederlandse universiteiten] is een vorm van cultureel imperialisme die direct voortvloeit uit het voormalige Britse imperium, dat zijn taal als geen ander koloniale mogendheid oplegde aan andere werelddelen. Die houding zien we nog steeds terug in de vanzelfsprekendheid waarmee ééntalige Engelstaligen het recht opeisen om hun taal te handhaven overal waar ze gaan of staan, zonder de wil om een andere taal te leren (zoals het Nederlands in Nederland) en ongeacht met wie ze spreken in welke activiteit.’

NRC: Engelse dominantie aan Nederlandse universiteiten is cultureel imperialisme.

Te gast

Wanneer je in een land komt wonen ben je er te gast en moet je je nederig opstellen. Je zou je moeten inspannen om de taal te leren. Dat vindt men in Nederland ook, buitenlanders moeten inburgeren.

Ik besluit dit maar eens aan te kaarten en confronteer de Engelsen A en M hiermee.
’Do you speak Portuguese?’

Het antwoord doet mij van verbazing bijna omvallen. A kan wel een beetje Portugees spreken, maar ze doet het niet. M wil zich er niet eens in verdiepen.

‘Waarom niet?’
‘Omdat we boos zijn op Portugal’.

Boos op de instanties, omdat het ze niet lukt een bouwvergunning krijgen op het stuk land dat ze jaren geleden kochten.

Ik snap wel waarom. Dat land grenst aan een recent ontdekte Romeinse legerplaats waar archeologisch onderzoek wordt gedaan. En als je met de instanties weigert om Portugees te spreken maakt dat je niet populair.

Maar ik begrijp niet waarom ze P nu buitensluiten in een gesprek. Op hem zijn ze toch niet boos?

Ik ben heel blij als een elfjarige whizzkid het gesprek overneemt en in rap Portugees aan een monoloog begint waarbij de Engelsen het nakijken hebben.

Toch stapt hij al gauw over op (vloeiend) Engels, want niets is leuker dan die coole taal te oefenen in een gesprek met native speakers.

Geef je mening

Vind jij dat je de taal moet leren als je ergens woont of is het voldoende als je Engels spreekt?
Deel je mening in een reactie hieronder.